Sənət və dil
Bəzək yox, nitq
Azərbaycanda xalça əl ilə, ilmək-ilmək, şaquli dəzgahda toxunur. Böyük bir xalçaya aylar, hətta illər zəhmət sərf olunur. Lakin texnika işin yalnız yarısıdır: əsas olan naxışdır.
Hər ornament məna daşıyır. Göl medalyonları, buta motivi, stilizə olunmuş heyvanlar, bitkilər və qoruyucular ustanın iplə «yazdığı» mətni təşkil edir.
Xovlu
Sıx xovu olan klassik ilmələnmiş xalçalar — ən məşhur və ən zəhmət tələb edən növ.
Xovsuz
Kilim, sumax, palaz, vərni — öz texnikası və naxışı olan düz toxunan məmulatlar.
Ornament
Göllər (medalyonlar), buta, xaçlar, ulduzlar, heyvan təsvirləri — hər işarənin öz mənası var.
Rəng
Ənənəvi olaraq təbii boyalar işlədilirdi: marena (qırmızı), indiqo, qabıq, nar qabığı.
Material
Yun, daha az ipək və pambıq. Xalçanın əsrlər boyu yaşaması ipliyin keyfiyyətindən asılıdır.
YUNESKO irsi
2010-cu ildə ənənəvi Azərbaycan xalça sənəti YUNESKO irs siyahısına daxil edilib.
Əl işiƏldən-ələ
Yazıya alınmayan bilik
Naxışlar və üsullar anadan qıza, ustadan şagirdə — çox vaxt qeydlərlə deyil, yaddaşla ötürülür. İrsin «qeyri-maddiliyi» də budur: o, insanların əllərində yaşayır.
Xalça Muzeyi yalnız xalçaları deyil, bu biliyi də qoruyur — ustaları və sənətin tədrisini dəstəkləyir.
«Hər xalçada ustanın adı gizlənib — amma o, hərflərlə yox, naxışla yazılıb».
Ornamentin dili